Müstakil Bölümler
Bültene Kayıt Olun!


Ferdinand’dan sonra Avusturya kralı olan Maximillian ile Osmanlı himayesi altında olan, komşusu Erdel kralı Sigismund, sürekli birbirlerine saldırıp huzursuzluk çıkarıyorlardı. Oysa ki Erdel kralınının her hareketinde Osmanlı hükûmetine danışması ve müsaade edildiği kadar faaliyet göstermesi gerekiyordu. Avusturya kralı Erdel kralını, o da Avusturya kralını Kanuni’ye şikayet ettiler. Bunun üzerine Kanuni Sultan Süleyman Han, 72 yaşında olduğu halde sefere çıktı. Belgrad’a geldiklerinde, Zemun konağında Erdel Kralı Sigismund, padişahın huzuruna çıktı ve hemen önünde diz çöktü. Kanuni:-Ayağa kalk...dedi. Sigismund ayağa kalkıp:-Eski kul oğlu kulum. Ferman padişah hazretlerinindir, diye boyun büktü. Kanuni ona:-İyilik üstüne iyilik göreceksin. Asker ve cephane tedarikine çalış. Seferimizde bize katıl. Ne zaman bir ihtiyacın olursa bildir ki, çaresine bakalım...Sigismund böyle bir hareket karşısında şaşkına döndü. Çünkü padişahtan ağır bir ceza bekliyordu. Başını önüne eğip cevap veremeden huzurdan çıktı. Dışarı çıkınca adamlarına:-Padişahın muhabbeti beni sarhoş etti, konuşmaya takatim kalmadı...dedi.



Kanuni Sultan Süleyman’ın Budin Beylerbeyliğine tayin ettiği Aslan Paşa, emir almadan, arada anlaşmalar olmasına rağmen Avusturya’ya ait Paloto kalesine hücum etti fakat mağlup oldu. Bu hareket üzerine Avusturya kralı Maximillian da Osmanlı toprağı olan Macaristan’a girdi ve Vesperm ile Tato kalelerini zaptedip, oralarda yaşayan yüzlerce Macar ve Türk ahaliyi katletti. Bu haber İstanbul’a ulaşınca Kanuni son derece üzüldü. Çok sevdiği Veziriazam Sokol lu Mehmed Paşa’yı çağırıp:-Budin Beylerbeyi ile ettiğiniz hünerler nice tedbir ve tedarikdir?

-Şevketlû Padişahım, nice defadır ki Aslan Paşa’ya emirler ve yarar adamlar gönderdim ki, “Şevketlû Padişahımız memleket serhaddine geldi, senden bu vakte kadar hiçbir haber ve eser yoktur.” Bu haberi gönderdikçe asla cevap gelmiyordu. Fakat Aslan Paşa eskiden beri yararlık ile nam salmış olarak Devlet-i Hümayununuzda nice hizmet ve yoldaşlıkta bulunmuş bir kişidir...şeklinde Aslan Paşa’yı metheden konuşması üzerine Kanuni hiçbir şey söylemeden yanındaki çekmeceden bir mektup çıkararak Sokollu’ya verdi. Bu mektubu Aslan Paşa, Sokollu’ yu şikayet için padişaha yazmıştı. Sokollu mektubu okurken renkten renge giriyordu. Padişah:-Bu mektubu yakasın. Benim saltanatımın halkı senin ensendedir. Ona leke kondurmak isteyenin nâpâk vücudu alem sahnesinden gidip cezasını vermek gerektir. Emrimi yerine getiresin!..Kanuni’nin kendisi hakkındaki fermanını duyan Aslan Paşa, padişahtan affını istemek için İstanbul’a geldi. Onu gören Sokollu Mehmed Paşa:-Niye buraya geldin? Askeri kime ısmarladın? Sözün nedir? Padişah sana Beylerbeyilik ihsan etti. Yazık senin namına. Tedbirsizlik ile İslam kal’alarına kafir üşürdün bre mel’un. Padişah senin için siyaset buyurdu (idamını istedi)...dedikten sonra Çavuşbaşına:-Kaldır şu mel’unun vücudunu ortadan...emrini verdi.Padişahın, Sokollu aleyhinde yazdığı mektubu ona verdiğini anlayan Aslan Paşa:-Padişahıma arzlarım vardı, fakat ferman böyle imiş, diyerek Çavuşbaşına döndü:-Usta...Taşıdığın kılıç aşkına tezce beni kurtar. Yalnız serçe parmağını sağlam tut, dedi.Çavuşbaşı, kılıcını çekip bir vuruşta Aslan Paşa’nın başını gövdesinden ayırdı...



Bir gün Azapkapı’da... Keyif bu ya Hatice Turhan Sultan, İstanbul’u dolaşmaktan çok hoşlanır. Yanına sadık nedimesini alır, güzergahı arabacıya bırakır. İhtiyar faytoncu Valide Hanım’ın huyunu iyi bilir. Daha ziyade fukaranın içine sürer ve gezi bir garip gönlü yapılarak sonlanır. İşte yollarının Azapkapı’ya çıktığı günlerden birinde, boyu büyüklüğünde destiyi sürükleyen minik bir kız dikkatini çeker ve dizginlere asılır. Arabanın perdesi belli belirsiz aralanır ve bir çift meraklı göz küçük kıza takılır. Kızcağız güç halle destiyi kucaklar, lüleye dayar. Alttan diziyle destek verip doldurur ama indirmesi çok zordur. Nitekim beklenen olur, ağır desti yalağa çarpar ve parçalanır. Minik kız kısa bir şaşkınlığın ardından kırıkları toplamaya başlar. Bir yandan içli içli ağlar, bir yandan dizini döve döve ağıt yakar.

Valide Sultan dayanamaz, gelip küçük yavrunun başını okşar. “Üzülme güzelim” der, “ben sana daha güzel bir desti alırım. Tamam mı?” Küçük kız “Ben destiye üzülmüyorum ki” der, “kendime kızıyorum. Kocaman oldum ama eve hayrım dokunmuyor. Söyleyin, eğer çeşmeden su bile getiremiyorsa, Saliha neye yarar?” Destilerini kırmasınlar yeter. Bu olgunluk, bu iş yapma hevesi, bu mesuliyet şuuru ve bu berrak lisan Valide Sultan’ın dikkatini çeker. Sorar soruşturur, Saliha’nın civar konaklardan birinde yaşayan bir besleme olduğunu öğrenir. Hemen kararını verir, onu saraya yerleştirir. Bir “kadınlar akademisi” olan Harem’de onlarca cariye vardır, ancak Saliha Dilaşup şefkati, merhameti, becerikliliği ile akranlarına fark atar. Hiçbiri cömertlikte onla yarışamaz. Kaldı ki benzersiz nakışlar yapar, mânâlı şiirler yazar. Nitekim 2. Mustafa’ya eş, 1. Mahmud ve 3. Ahmed’e anne olur. Saliha Sultan (ikbaline vesile olduğundan mıdır bilinmez) su hayrına çok para harcar. Yine bir gün oğlunu çağırır ve Azap kapı’ya bir çeşme yaptırmak istediğini söyler. 3. Ahmet sorar “İyi ama anne, nasıl bir çeşme?” Saliha Sultan “Orasını mimarlar bilsin” der, “yalnız küçük kızlar destilerini kırmasınlar yeter.”



Ordumuzun İstanbul önlerine dayandığı günlerdir. Henüz bahardır ama hava iyi sıcaktır. Yedikule önlerinde toplanan askerler kırbaların dibinde kalan son damlaları da yudumlar ve su sormaya başlarlar. Öyle ya bu çocuklar daha yıkanacak, paklanacak, abdest alacaklardır. Fatih bu sıkıntıyı nasıl halledeceğini düşünürken üzerinden yaban kazları geçmesin mi. Genç sultan, süvarilerden birine kuşları işaret eder. Delikanlı okuna davranır, elini sadağına atar. Fatih “Hayır, hayır!” diye fısıldar, “Onları takip et. Kim bilir, belki de bir göle uçuyorlar.” Süvari bir hamlede atına çıkar, hayvanını topuklar. Artık kazlar nereye, o oraya. Kuşlar Atışalan taraflarında alçalır alçalır ve berrak sulu bir gölceğize konarlar. Delikanlı önce suyun tadına bakar, sonra matarasını doldurup ordugaha koşar. Doğrusu bu su beklenenden ziyade ve umulandan tatlıdır. Mimarlar, ustalar derhal işbaşı yapar, rütbeliler bile künk taşırlar. Çok değil 5-10 gün sonra lülelerden su akmaya başlar. Fatih bu mutluluğu paylaşmak ister, çeşme başına gelir. O sıra bir sanatkârın kitabeye “adını” kazıdığını görür. Ustaya döner “niye ama” der, “suyu bulan ben değilim ki?” Vezir araya girer ve usulünce sorar: “Peki bu çeşme kimin adı ile anılsın?”-Kazların!Öyle de olur. Çeşmenin adı “Kazlıçeşme” kalır.



Kanuni Sultan Süleyman Han, Mimar Koca Sinan’ı çok sever değer verirdi. Onu devletin baş mimarı (Ser-mîmârân-ı hâssa) tayin etmişti. Her çıktığı sefere onu da götürürdü. Gittiği yerlerde mimari eserleri inceleyerek, padişahın emriyle bir çok eserler inşa etti.Kanuni nihayet Mimar Sinan’a:-Bir çok hayrlı eserler inşa eyledin. Bir de benim ismimle yad edilecek bir cami inşa eyle-Emredersiniz Hünkârım, baş üstüne...Hemen çalışmalara başlayan Mimar Sinan, kısa bir zaman içinde, cami inşası için uygun yeri tesbit ettikten sonra, caminin planlarını hazırladı ve bir de maket yaparak padişaha arzetti:-İşte Sultanım. Yapılacak camiin şekli. İnşaalah 6 senede bitirilecektir, dedi. Kanuni:-Hemen başlayın! Emrini verdi.

İstanbul’daki 7 tepeden biri olan, bugünkü Süleymaniye camiinin bulunduğu tepede, önce temel atılarak cami inşaatına başlandı. Binanın çok sağlam olmasını arzu eden Mimar Sinan, temelleri kazdırdıkça kazdırdı, öyle ki, bir rivayete göre deniz seviyesine kadar inildi. Daah sonra temel inşa edilerek beklemeye bırakıldı. Ne kadar uzun zaman beklenirse, temel o kadar çok oturacak ve bina da o kadar sağlam olacaktı. Aradan 6 sene geçti. Mimar Sinan’ı çekemeyen bazı kimseler padişaha giderek, bunca zaman hiçbir iş yapılmadığını gammazlayınca Kanuni, Mimar Sinan’ı çağırıp hiddetle:-Niçün benim câmîm ile mukayyet olmayup, mihim olmayan nesnelerle ta’tîl-i evkât eylersün? Ceddim Sultan Mehemmed Han’ın ma’mûreleri sana nümûne yetmez mi? Bana, bu bina ne zamanda tamam olur, tîz haber ver. Yoksa gerisini sen bilürsün.Mimar Sinan padişahın bu hiddeti ve gazabı karşısında kendine güvenerek şu cevabı verdi:-Saadetlû Padişahım...Devletiniz ile inşaallah iki ayda temâm olur, cevabını verdi. Padişah, orada bulunanlara:-Sizler şahid olun, diyerek onlara tasdik ettirdi.Mimar Sinan, bu konuşmadan tam iki ay geçtikten sonra, 15 Ağustos 1566 günü ki, Kanuni Sultan Süleyman Han’ın vefatından 22 gün önce, huzura gelerek:-Saadetlû Padişahım, cami temâm oldu, deyince Kanuni:-Yarın inşaallah oraya geleceğim, dedi. Ertesi gün, yani 16 Ağustos 1566 Cuma günü padişah caminin önüne geldi. Mimar Sinan, caminin anatarını Kanuni’ye verip ellerini kavuşturduktan sonra kenara çekildi. Padişah, yanın da duran Hasodabaşı ağaya:-Feth-i Bâb-ı Câmî’e aceb kim elyak ola? Deyince odabaşı:-Hünkârım, Mimar ağa Pîr-i azizdir. Bu bâbda cümlede elyak ol emekdar kulunuzdur, deyince Kanuni:-Biz dahi böyle düşünürdük, diyerek anahtarı Mimar Sinan’a uzattı ve:-Binâ eylediğin bu Beytulah’ı sıdk-u safâ ve dua ile yine sen aç...buyurdu.



Osmanlı padişahları içinde en küçük yaşta tahta çıkan, IV. Mehmed’dir. 7 yaşında padişah olmuştu. Fakat reşid oluncaya kadar devletin idaresine annesi Valide Turhan Sultan vekalet edecekti. Hayırseverliği ve cömertliği, şefkati, zerafeti ve akıllığı ile sarayda ve devlet erkanı arasında sevgi ve hürmet gören bir hanım olan Valide Turhan Sultan, sadarete tecrübe li, dirayetli ve namuslu bir devlet adamını getirip, devletin idaresini ona bırakmak istiyordu. Kendisine Köprülü Mehmed Paşa’yı tavsiye ettiler. O da, icraatına hiç müdahale edilmemesi ve kendisi çekilinceye kadar vazifeden azledilmemesi şartıyla sadrazamlık vazifesini kabul etti. İlk iş olarak, Anadolu’da isyanlar çıkaran zorbaları yakalatarak idam ettirdi. İstanbul’ da huzur ve sükûnu sağladı. 1657 senesinde, Erdel’de (Romanya) çıkan isyanı bastırmak için sefere çıktı. Yerine vekaleten bakmak üzere Ankebut Ahmed Paşa’yı bıraktı. İsyanı bastıran Köprülü, istanbul’a dönmeden önce Osmanlı Devleti için stratejik önemi olan Sebeş, Logoş ve Yanova kalelerini de zaptetti. Bu harekât bir sene kadar devam etti.

Bu sırada Anadolu‘da Abaza Hasan Paşa isyanı çıktı. Köprülü bu sefer onun üzerine yürümek için Rumeli’den İstanbul’a dönmek üzere yola çıktı. Bu isyanı fırsat bilen Ankebut Ahmed Paşa, Valide Turhan Sultan’ın huzuruna çıkarak:-Sultanım, âsi paşalar Köprülü’yü istemiyorlar, bu yüzden isyanlar çıkıyor. Onu azledip yerine bendenizi tayin ederseniz, hepsi isyandan vazgeçeceklerdir...dedi. Akıllı bir hanım olan Valide Sultan:-Bu teklifiniz için bir tezkere (dilekçe) yazıp veriniz...dedi.Köprülü Mehmed Paşa İstanbul’a dönünce Valide Turhan Sultan’ın huzuruna çıkıp ona sefer hakkında malumat verdi. Konuşması bitince Valide Sultan:-Vekil olarak bıraktığınız Ahmed Paşa’nın bıraktığı şu tezkereyi okuyunuz. Şartlarınızdan biri olan, işlerinize müdahale edilmemesi olmasaydı, onu hemen cezalandırırdım. Tezkereyi okuyan Köprülü:-İsabet olmuş Sultanım. Ben zorabalarla, asilerle mücadele ediyorum, onları yakalayıp, aldığım fetvalar ile idam ettiriyorum. Ahmed Paşa ise namuslu bir vezirdir. Bu devlete hizmet edecek adamdır. Yaptığı işde ise mazurdur. Çünkü Sadrazamlık makamı, herkesin hırsını tahrik eden bir makamdır...Ankebut Ahmed Paşa bunu haber alınca çok mahcup oldu ve gidip Köprülünün elini öperek özür diledi.



17 yaşında tahta çıkan Sultan Abdülmecid, Hariciye Vekilliğine tayin ettiği ve sonradan da Sadrazam yaptığı Mustafa Reşid Paşa’nın, Osmanlı Devletini âdeta batılılara satmasına son derece üzülüyordu. Hiçbir şey yapamamanın verdiği elem ile verem hastalığına yakalanıp 25 Haziran 1861 günü 39 yaşında vefat etti. Hayatının son dakikaların da baş ucunda Sadrazam Kıbrıslı Mehmed Paşa, Serasker Rıza Paşa, Evkaf Nazırı Hasib Paşa ve Kaptanıderya Mehmed Ali Paşa bulunuyor du. Abdülmecid Han son nefesini verdiğinde Sadrazam, Hasib Paşa’ya:-Sen burada bekle...diyerek Serasker Rıza Paşa ve Kaptanıderya Mehmed Ali Paşa ile birlikte hemen Abdülmecid Han’ın küçük kardeşi olan Şehzade Abdülaziz’in yanına gittiler. Sadrazam:-Efendimiz, başınız sağ olsun. Biraderiniz vefat ettiler. Taht ve saltanat teşriflerinizi bekliyor...dedi.

Şehzade Abdülaziz buna şaşırdı. Çünki, devlet erkanı ve halk, Abdülmecid Han’ın büyük oğlu Murad’ın padişah olacağını biliyordu. Kaptanıderya ve Serasker:-Buyurun Padişahım, sizi Topkapı sarayına götüreceğiz... demeleri üzerine:-O halde gidelim, dedi.Hemen Topkapı sarayına gelinerek Cülûs ve Bîat merasimleri yapıldı. Buradan Dolmabahçe sarayına gelinerek Abdülaziz Han tahta oturtuldu. Abdülaziz Han ilk olarak:-Ağabeyimin oğulları Murad ve Abdülhamid’i getirin, dedi. Huzura geldiklerinde Abdülaziz Han onlara:-Sizler Şehzadelere layık şekilde yaşayın. Kendinizi iyi yetiştirin. İleride padişah olcaksınız. Bilginizi ve görgünüzü arttırın...diye nasihatlerde bulundu.Daha sonra oğlu Yusuf İzzeddin’i çağırdı. O sırada 5 yaşında bulunan Şehzade Yusuf İzzeddin Efendi’ye: -Bunların ellerini öp, dedikten sonra, Şehzade Murad ve Şehzade Abdülhamid’e:-Oğlum ve ailem benden sonra size emanet, onlara iyi bakasınız.

Müstakil Bölümler
Bültene Kayıt Olun!
Bugün
Hicri:
27 Zi'l-ka'de 1438
Miladi:
20 Ağustos 2017

Söz Ola
Nola tacım gibi başımda götürsem daim, Kadem-i resmini ol Hazreti Şahı Rusülün Gül-i Gülzarı Nübüvvet, o kadem sahibidir Ahmeda durma yüzün sür kademine ol gülün..
Sultan I. Ahmed Han
Osmanlılar Twitter